Penalizacja pracy przymusowej coraz bliżej

11.10.2019

Z przyjemnością informujemy, że minister Jerzy Kwieciński, Przewodniczący Zespołu ds. Zrównoważonego Rozwoju i Społecznej Odpowiedzialności Przedsiębiorstw, który działa przy Ministrze Finansów, Inwestycji i Rozwoju, przekazał Ministrowi Sprawiedliwości projekt definicji pracy przymusowej wraz z rekomendacją wprowadzenia go do kodeksu karnego.

Propozycję definicji wraz z uzasadnieniem zmian legislacyjnych wypracowali eksperci Grupy Roboczej ds. Relacji z Osobami Świadczącymi Pracę działającej w ramach ww. Zespołu, koordynowanej przez Polski Instytut Praw Człowieka i Biznesu.

W pierwszej kolejności słowa uznania i podziękowania za zaangażowanie należą się Prof. Witoldowi Klausowi oraz sędzi Małgorzacie Makarskiej, którzy wzięli na siebie główny ciężar przygotowania pierwszej koncepcji a następnie w konsultacjach z różnymi środowiskami zmodyfikowali ją do aktualnie zaproponowanego kształtu.
Podziękowania należą się także wszystkim członkom zespołu ds. legislacyjnych działającego w ramach ramach grupy roboczej, w tym zarówno przedstawicielom administracji publicznej jak i organizacji pozarządowych, w tym szczególnie Fundacja La Strada oraz wszystkim ekspertom, którzy choć nie byli członkami GR dedykowali swój czas by skonsultować kolejne wersje definicji oraz dzielili się swoim doświadczeniem i wnioskami ze spraw dot. handlu ludźmi i pracy przymusowej w których ściganiu uczestniczyli lub które prowadzili.

Dziś praca przymusowa nie ma definicji w polskim prawie, a związane z nią naruszenia nie zawsze są skutecznie ścigane. Pokrzywdzeni zgłaszający przypadki pracy przymusowej często mają trudności z dochodzeniem sprawiedliwości. Aby bowiem określone działanie mogło być traktowane jako przestępstwo musi być określone w przepisach prawa. Jeśli tak nie jest, uznaje się, że doszło np. do przekroczenia praw pracowniczych czy oszustwa. Są to czyny o niższym ciężarze gatunkowym niż przestępstwo handlu ludźmi do pracy przymusowej. Tymczasem w odczuciu społecznym sama praca przymusowa jest już złamaniem standardów moralnych, za które sprawcy powinni być surowo karani.

Dlatego zostały podjęte prace nad prawnym zdefiniowaniem pojęcia „praca przymusowa”. Grupa Robocza ds. Relacji z Osobami Świadczącymi Pracę, zaproponowała następujące brzmienie definicji:

Pracą lub usługami o charakterze przymusowym jest świadczenie pracy lub usług w warunkach wykorzystania, wykonywane pod wpływem przymusu wynikającego z przemocy, groźby, pozbawienia wolności, żądania odpracowania długu, zatrzymania dokumentu tożsamości, dokumentu podróży lub dokumentu uprawniającego cudzoziemca do pobytu na terytorium RP, niewypłacenia wynagrodzenia, a także z innego rażącego naruszenia praw pracownika.”

Pojęcie pracy przymusowej odwołuje się w takim brzmieniu do definicji handlu ludźmi z art. 115 § 22 k.k. – dopełnia ją, doprecyzowując jedną z form wykorzystania ofiar handlu ludźmi. Takie włączenie definicji pracy przymusowej do kanonu przepisów kodeksu karnego jest spójne z zaleceniami Międzynarodowej Organizacji Pracy.

Faktycznie skala problemu pracy przymusowej jest znacznie wyższa niż liczba skazań za nadużycia z nią związane. Szacuje się, że corocznie w Polsce jest zgłaszanych kilkadziesiąt spraw związanych z pracą przymusową, w których postępowania prowadzone są z innych niż handel ludźmi artykułów kk. Jednak faktyczna liczba może być kilka razy większa. Przestępstwa te rzadko dotyczą jednego pokrzywdzonego, a często nawet kilkudziesięciu osób.

Ministerstwo Sprawiedliwości, do którego trafił projekt, brało udział w pracach grupy roboczej. Koordynatorami zespołu powołanego do tego zadania byli: sędzia oddelegowana do Ministerstwa Sprawiedliwości oraz profesor Instytutu Nauk Prawnych PAN. W prace nad definicją zaangażowani byli zarówno teoretycy, jak i praktycy prawa: sędziowie, przedstawiciele policji, prokuratury oraz organizacji La Strada na co dzień działającej na rzecz zwalczania pracy przymusowej i handlu ludźmi w Polsce, a także przedstawiciele administracji, organizacji pozarządowych, związków zawodowych, środowiska akademickiego oraz biznesu.

Materiały

Komunikat prasowy Ministerstwa Inwestycji i Rozwoju z dnia 11.10.2019

Definicja pracy przymusowej – projekt z uzasadanieniem.

Rejestracja - Newsletter PIHRB

Wyrażam zgodę na przesyłanie mi newslettera PIHRB (Mogę się z niego w każdej chwili wypisać).