Prawo do pracy

The right to work

Право на труд

Tradycyjne rozumienie prawa w relacji państwo – jednostka

Każdy człowiek ma prawo podjęcia pracy swobodnie wybranej i bycia pozbawionym pracy tylko w przypadkach uzasadnionych. Prawo to oznacza także brak przymusu podjęcia pracy.

Obowiązkiem państwa jest m.in.:

  • rozwijanie programów poradnictwa zawodowego,
  • rozwijanie programów szkolenia zawodowego i technicznego,
  • prowadzenie polityki zmierzającej do pełnego i produktywnego zatrudnienia,
  • prowadzenie polityki zmierzającej do stałego rozwoju gospodarczego, społecznego i kulturalnego.

Prawo to nie oznacza jednak, że każdy może domagać się zatrudnienia w wybranej przez siebie pracy.

Ponadto prawo to jest powiązane z zakazem pracy przymusowej.

    Jak to prawo rozumieć w kontekście biznesu?

    Prawo do pracy jest realizowane w firmie, gdy:

    • procedury rekrutacji i awansu opierają się na obiektywnych kryteriach związanych z wykształceniem, kwalifikacjami i wynikami w pracy,
    • zatrudnienie odbywa się zgodnie z wymogami prawa,
    • pracownicy są zwalniani w sposób zgodny z prawem i uzasadniony,
    • pracownicy mogą realizować prawo do rozwoju kompetencji zawodowych,
    • przestrzega się zasady równego traktowania,
    • stosowane są rozwiązania ułatwiające pracownikom łączenie życia zawodowego i prywatnego.

    Przykład pozytywny

    Zarząd firmy A zauważył, że znaczna część postepowań przed sądem pracy, także dotyczących rozwiązania umowy, kończy się ugodą. W związku z tym powołano komisję pojednawczą, która w razie sporu ma za zadanie doprowadzić do ugody. Zgodnie z przepisami Kodeksu pracy, jeśli do ugody nie dojdzie, komisja może przekazać wniosek do sądu pracy.

    Przykład negatywny

    Firma zatrudnia pracowników głównie na podstawie umowy o świadczenie usług lub współpracuje z samozatrudnionymi, mimo że warunki pracy w pełni odpowiadają umowie o pracę. W szczególności pracownicy mają stałe godziny pracy, muszą wykonywać pracę osobiście i każdy podlega osobie, która kieruje i organizuje pracę.

    Jakie działania, zgodnie z Wytycznymi ONZ dot. biznesu i praw człowieka, powinna podjąć firma? (przeciwdziałanie, łagodzenie skutków)

    Na skutek fuzji firma wprawdzie się powiększa, ale konieczna jest zmiana struktury i zwolnienie ponad 10% załogi. Pracodawca ustala regulamin zwolnień grupowych zawierający jasne kryteria doboru pracowników do zwolnień. Oferuje także program odejść dobrowolnych, w ramach którego zgłaszający się pracownicy otrzymują dofinansowanie szkolenia, które pozwoli im zdobyć zawód, w którym łatwo o zatrudnienie.

    Co zrobić, gdy Twoje prawa zostały naruszone?

    1. Na poziomie firmy 
    • Jeśli działa związek zawodowy, nawet pracownik niebędący jego członkiem może tam złożyć skargę.
    • Można także skorzystać z wewnętrznego systemu zgłaszania skarg, jeśli taki funkcjonuje w firmie.
    • Jeśli zakład pracy objęty jest działaniem Europejskiej Rady Zakładowej, pracownicy za jej pośrednictwem mogą złożyć skargę do zarządu centralnego.
    1. Skarga do organu niesądowego
      • Nieprawidłowości można zgłosić do Państwowej Inspekcji Pracy.
      • Jeśli pracodawca wyrazi zgodę, można przeprowadzić mediacje.
      • Można złożyć zawiadomienie do