Prawo do wolności i bezpieczeństwa osobistego

Right to liberty and security of person

Право на свободу и личную неприкосновенность

Tradycyjne rozumienie prawa w relacji państwo – jednostka

Państwo zobowiązane jest do zagwarantowania człowiekowi wolności osobistej i bezpieczeństwa. Zakazane jest bezzasadne i nielegalne pozbawienie człowieka wolności. Jednocześnie państwo zobligowane jest do utrzymywania porządku wewnętrznego, który gwarantuje bezpieczeństwo osobiste.  

Osobie pozbawionej wolności (zatrzymanej lub aresztowanej) przysługuje szereg gwarancji, wśród których znajdują się: 

  • poinformowanie o przyczynach pozbawienia wolności,
  • osądzenie przez niezawisły i niezależny sąd w rozsądnym terminie albo zwolnienie na czas postępowania, 
  • możliwość odwołania się od decyzji o pozbawieniu wolności, 
  • możliwość ubiegania się o odszkodowanie za nielegalne pozbawienie wolności.

Zobowiązania państwa i zakazy mają zastosowanie do wszelkich miejsc przetrzymywania ludzi takich jak więzienia, szpitale psychiatryczne czy centra zatrzymań imigrantów. 
Prawo do bezpieczeństwa uznaje się niezależnie od tego czy dana osoba przebywa w zamknięciu czy nie.  

W ścisłym związku z wolnością osobistą i prawem do bezpieczeństwa osobistego, pozostaje – na gruncie Konstytucji RP także nietykalność osobista,  rozumiana jako zagwarantowana przez państwo możliwość utrzymywania przez jednostkę swojej tożsamości i integralności fizycznej, jak też psychicznej oraz zakaz jakiejkolwiek bezpośredniej i pośredniej ingerencji z zewnątrz naruszającej tę integralność. Nietykalność osobista ściśle związana jest z godnością ludzką.1

    Jak to prawo rozumieć w kontekście biznesu?

    W kontekście biznesu prawo to obejmuje między innymi zakaz ograniczania fizycznej wolności człowieka, chyba że stwarza on zagrożenie dla zdrowia swojego lub innych, ogólnego bezpieczeństwa lub własności publicznej i prywatnej. W takiej sytuacji pozbawienie wolności powinno być możliwie krótkie i ograniczone do czasu zażegnania niebezpieczeństwa lub przekazania osoby odpowiednim organom2.  

    Przedsiębiorstwa mogą naruszyć swoje zobowiązania również poprzez stosowanie lub grożenie użyciem przemocy pracownikom, a także bagatelizowanie lub współudział w mobbingu3.