Zachęcamy do zapoznania się z kolejną edycją dodatku do Rzeczpospolitej i Parkietu dedykowanego biznesowi odpowiedzialnemu w Polsce, który ukazał się w dniu 20 marca 2019 r. Wśród wielu ciekawych artykułów znajdziecie i artykuł autorstwa ekspertek PIHRB – Beaty Faracik i Agaty Mężyńskiej – prezentujący wyniki badań dot. raportowania niefinansowego w obszarze praw człowieka w Polsce zrealizowanych w ramach projektuValuing Respect, kierowanego przez Shift.
W dniu 27 lutego 2019 r., a więc rok po cyklu trzech debat nt biznesu i praw człowieka zorganizowanych zimą 2018 r. w siedziebie Rzeczpospolitej odbyła się kolejna debata dedykowana tej problematyce.
W debacie udział wzięli: Ambasador Agnieszka Wielowieyska (MSZ), Danuta Kędzierska (TÜV Rheinland Polska Sp. z o.o.), Prof. Witold Klaus (Stowarzyszenie Interwencji Prawnej, PAN), Anna Wicha (Adecco Poland, Polskie Forum HR), Monika Kulik (Orange Polska, Forum Odpowiedzialnego Biznesu) oraz Beata Faracik (Polski Instytut Praw Człowieka i Biznesu). Debatę prowadziła redaktor Anita Błaszczak.
Uczestnicy debaty „Rzeczpospolitej” dyskutowali m.in. o tym co o ochronie praw człowieka mówi polskie prawo, jak ta ochrona wygląda z punktu widzenia pracodawcy i konsumenta, gdy coraz więcej polskich firm ma poddostawców za granicą, a wśród pracowników rośnie udział imigrantów zarobkowych z zagranicy, zwracając uwagę, że pomimo rosnącej liczby dobrych praktyk w tej dziedzinie, nadal jest jeszcze sporo do zrobienia.
Z artykułem podsumowującym debatę można się zapoznać tutaj.
Krótkie podsumowanie video debaty jest dostępnetutaj.
Trwa realizowana przez firmę CSR Consulting Kampania 17/17, która jest drugim etapem programu SDGs w PRAKTYCE. Jej celem jest zachęcenie i wsparcie firm w przełożeniu Celów Zrównoważonego Rozwoju na strategie biznesowe i polityki CSR. W ósmym tygodniu trwania kampanii, poświęconym celowi 8. – promowaniu stabilnego, zrównoważonego i inkluzywnego wzrostu gospodarczego, pełnego i produktywnego zatrudnienia oraz godnej pracy dla wszystkich ludzi, o komentarz ekspercki została poproszona Joanna Szymonek, współzałożycielka i Przewodnicząca Rady Fundacji PIHRB. W swoim komentarzu podkreśliła, jakie szanse dla biznesu niesie realizacja celu 8-smego, a także znaczenie zaleceń do stosowania godziwego zatrudnienia, które znajdują się m.in. w „Wytycznych OECD ds. Przedsiębiorstw Wielonarodowych”, odnośnie których dodała, że:
“Warto zauważyć, iż tutaj niekoniecznie chodzi o płacę minimalną, ale zaspokajającą potrzeby pracowników. Taki zapis sugeruje by nie wykorzystywać instytucjonalnej słabości systemu kraju goszczącego oraz regulacji, które nie chronią przed ubóstwem swoich obywateli.”
Zachęcamy do zapoznania się z komentarzem w całości poniżej lub na stronie Kampanii 17/17 , w ramach której został on pierwotnie opublikowany.
GODNA PRACA I WZROST GOSPODARCZY.
Cel 8: Promować stabilny, zrównoważony i inkluzywny wzrost gospodarczy, pełne
i produktywne zatrudnienie oraz godną pracę dla wszystkich ludzi.
Jest to cel, który dla biznesu międzynarodowego, stanowi ogromne wyzwanie, gdyż dotyka najważniejszej współcześnie kwestii tj. optymalizacji kosztów działania przedsiębiorstw, szczególnie kosztów pracy.
Rozpatrując realizację Celu 8 w kontekście szans dla biznesu warto uwzględnić, że:
przestrzeganie regulacji krajowych i międzynarodowych dotyczących zatrudnienia i prowadzenia inwestycji zagranicznych jest zobowiązaniem biznesu tak jak przestrzeganie innych przepisów prawa i zasad postępowania, jest także punktem wyjścia dla realizacji Celu 8,
nieprzestrzeganie zasad międzynarodowych i przepisów prawa prowadzi do pogłębiania się nierówności społecznych, a to jak twierdzi Thomas Pikkety zawsze prowadziło do niepokoju społecznego, który na poziomie firmy może przybrać formę kosztownego strajku, ale także łagodniejszych, systematycznych i także brzemiennych w koszty zachowań organizacyjnych przejawiających się w anomiach pracowniczych*, prezetneizmie**, wysokiej fluktuacji kadr itp.,
przestrzeganie krajowych i międzynarodowych standardów oraz stosowanie odpowiednich polityk i procedur w obszarze godziwego zatrudnienia może stanowić warunek nawiązania współpracy szczególnie z tymi firmami, które podejmują wyzwanie w zakresie zapewnienia godziwej pracy i wytwarzania wartości gospodarczej i społecznej oraz tego samego wymagają od swoich partnerów w biznesie,
w długim okresie nie jest możliwe budowanie przewagi konkurencyjnej na niskich kosztach pracy, podniesienie płac wymusza poszukiwanie innych źródeł przewagi konkurencyjnej i usprawniania mechanizmów funkcjonowania firmy w celu obniżenia kosztów działalności, np. kosztów zarządu, administracji czy też inwestycji w innowacje,
biznes nie działa w próżni, a niektóre innowacyjne rozwiązania mogą być kosztowne, zatem konieczne jest finansowa pomoc Państwa i innych instytucji by wspierać biznes w generowaniu wartości społecznej,
pracownik to także konsument i klient.
Zalecenia do stosowania godziwego zatrudnienia znajdują się także w Wytycznych OEDC ds. Przedsiębiorstw Wielonarodowych, które wskazują, iż „w sytuacji gdy przedsiębiorstwa działają w krajach rozwijających się, gdzie nie istnieją porównywalni pracodawcy, należy zapewnić najlepsze możliwe wynagrodzenie, świadczenia i warunki pracy mieszczące się w polityce rządu. Powinny być one odpowiednie do pozycji gospodarczej przedsiębiorstwa, przy czym także co najmniej wystarczające do zaspokojenia potrzeb pracowników ich rodzin”.
Warto zauważyć, iż tutaj niekoniecznie chodzi o płacę minimalną, ale zaspokajającą potrzeby pracowników. Taki zapis sugeruje by nie wykorzystywać instytucjonalnej słabości systemu kraju goszczącego oraz regulacji, które nie chronią przed ubóstwem swoich obywateli. Oznacza to zmianę postępowania wielu firm, bez której niemożliwa jest zapewnienie godziwej pracy i sprawiedliwego, zrównoważonego rozwoju.
Autor: Joanna Szymonek, Przewodnicząca Rady PIHRB
– – –
* Anomia pracownicza to zjawisko polegające na systematycznym występowaniu u pracowników lub (częściej) w grupach pracowniczych zachowań doprowadzających organizację do wymiernych strat finansowych. Patrz np. D. Ambroziak, M. Maj. (2013). Oszustwa i nieuczciwość w organizacjach. Problem anomii pracowniczej – diagnoza, kontrola i przeciwdziałanie. Warszawa: Oficyna Wolters Kluwer.
** Prezenteizm – zjawisko nieefektywnej obecności w pracy. Patrz np. M. Malińska, Medycyna Pracy 2013 64(3)
Prace nad raportem z październikowego warsztatu dla organizacji pozarządowych nt. biznesu i praw człowieka “Plan for a Better Future: RolaNGOswewdrażaniuWytycznychONZdotyczącychbiznesui praw człowieka oraz wypracowaniu Krajowego Planu Działań w zakresie biznesu i praw człowieka” a zorganizowanego pod patronatem honorowym Rzecznika Praw Obywatelskich jeszcze w toku, ale uznaliśmy, że czas przed jutrzejszym Dniem Praw Człowieka wypuścić jedną „jaskółkę” a jest nią przemówienie dr. Adama Bodnara, Rzecznika Praw Obywatelskich.
Jeśli chcecie dowiedzieć się, co Rzecznik Praw Obywatelskich ma do powiedzenia na temat praw człowieka i biznesu, roli jaką powinny odgrywać Krajowe Instytucje Praw Człowieka oraz jakie ma plany odnośnie roli Biura RPO w tym zakresie, zachęcamy do lektury!
Tekst przemówienia dr Adama Bodnara, Rzecznika Praw Obywatelskich otwierającego warsztat dla organizacji pozarządowych jest dostępny tutaj.
Inne wypowiedzi RPO w kwestiach z zakresu biznesu i praw człowieka, m.in. na temat potrzeby zwiększenia ochrony osób zatrudnionych na podstawie umów cywilnoprawnych czy zwiększenia kompetencji Państwowej Inspekcji Pracy, znajdziecie także tutaj i tutaj.
Zachęcamy do przeczytania gościnnego wpisu na blogu firmy Microsoft autorstwa Beaty Faracik, prezeski fundacji, poświęconego warsztatowi dla biznesu nt. Ram sprawozdawczości zgodnej z Wytycznymi ONZ dot. biznesu i praw człowieka, który miał miejsce 12 listopada 2015 r. w Warszawie.
Wpis można przeczytać także poniżej:
Making Inroads on Corporate Responsibility Agenda
Beata Faracik, 18.11.2015
More than four years ago, the UN’s ‘Guiding Principles on Business and Human Rights’ (UNGPs) were proposed by John Ruggie, UN Special Representative on business and human rights, and endorsed by the UN Human Rights Council and the European Commission.
Last Thursday, ahead of this week’s UN Forum on Business and Human Rights in Geneva, the first ever roundtable focusing exclusively on business and human rights was held in Warsaw. The event, attended by 17 companies representing different sectors, was designed to provide the participants with the information necessary to get them started on the best path to implementing the UNGPs, including an introduction to the UN Guiding Principles Reporting Framework. This new reporting standard, developed by the Shift Project and Mazars, is meant to help companies advance their human rights practices by providing critical guidance not only on reporting aligned with UNGPs, but also on human rights management, communication and transparency.
The initial idea for the event originated at the Polish Institute of Human Rights and Business(PIHRB). It followed earlier efforts undertaken by the organization to build understanding within Polish companies of what human rights are and how they relate to companies’ day-to-day operations. The common goal of those early activities, as well as last week’s roundtable, is to provide Polish terminology and context for a number of key concepts, such as salient human rights issues, human rights risk management or human rights due diligence, that are critical to adequately understanding corporate responsibility to respect human rights and to implementing the UNGPs.
The workshop was delivered jointly by PIHRB and the Shift Project to ensure that Polish companies get access to the best know-how available in this area and are well-equipped to take the first steps toward improving their human rights performance. The event had the backing of the Polish Ombudsman, the Minister of Economy, the Global Compact Network Poland as well as business association Konfederacja Lewiatan and CSR Europe. In his opening statement the Ombudsman highlighted the importance of corporate respect for human rights and announced plans to create a Working Group on Business and Human Rights at his office to support government-led efforts to develop a national action plan in this field.
As one of the main sponsors, Microsoft’s key contribution was to share the company’s experience with the implementation of the UNGPs and lessons learnt from applying the UNGP Reporting Framework. Microsoft was one of the first technology companies to publically endorse the principles and commit to raise awareness and help advance them. With no Polish company having experience in the implementation of the UNGPs, let alone using the UNGP Reporting Framework, Dan Bross, Senior Director for Business and Corporate Responsibility at Microsoft, provided valuable guidance and encouraged an open discussion amongst the participants on identifying issues and finding appropriate solutions to the ‘real life’ challenges to be encountered at various stages throughout the process.
PIHRB will drive forward this practical approach to discussing the management of human rights issues which resonated well with participants with more focused, sector-oriented roundtables while accompanying the critical work of the government to define next steps for Poland’s new business and human rights agenda.
(Niniejszy tekst ukazał się pierwotnie w dniu 6.10.2015 w dziale Opinie portalu NGO.pl)
Zrównoważone zamówienia publiczne (ZZP) to poniekąd wspólna odpowiedzialność za rozwój społeczno-gospodarczy, zarówno na poziomie krajowym, jak i regionalnym, a nawet globalnym. ZZP stanowią horyzontalne narzędzie wspierania szeregu innych polityk rozwojowych, takich jak polityki zatrudnienia, polityki społecznej czy środowiskowej, jak również poszanowania praw człowieka w codziennej działalności gospodarczej przedsiębiorstw i innych podmiotów uczestniczących w życiu społeczno-gospodarczym kraju.
Bez podwójnych standardów
Jednakże, aby w pełni wykorzystać potencjał, jaki kryje się za tym narzędziem, niezbędny jest dialog między rządem i administracją, partnerami społecznymi i organizacjami obywatelskimi. Bez tego dialogu oraz współdziałania niemożliwe jest ustalanie realnych celów w zakresie stosowania ZZP oraz pokonywania barier w ich wdrażaniu. ZZP to także szansa dla środowiska organizacji pozarządowych i rozwój trzeciego sektora w Polsce. Nie chodzi tylko o spółdzielnie socjalne, które mogą być wykonawcami usług, ale także o organizacje prowadzące działania rzecznicze, edukacyjne, współtworzące polityki i strategie, działania monitorujące wdrażanie ZZP, wywierające wpływ na władze publiczne i w końcu realizujące ideę ZZP w działalności i funkcjonowaniu samych organizacji pozarządowych jako zamawiających.
Rolą NGO jest z pewnością nie tylko monitorowanie i „upominanie” administracji publicznej oraz przypominanie o jej roli gwaranta praw człowieka i potrzebie stosowania ZZP, choćby poprzez zadawanie pytań inspirujących do refleksji nad prawidłowością pewnych postaw na przykład o to, czy Urząd Miasta zleca wykonanie gadżetów reklamowych podmiotom ekonomii społecznej czy importerowi przedmiotów z Chin, lub też o to, czy publikacje poświęcone miastu drukowane są na papierze pochodzącym z recyclingu. Ważne są także działania NGO jako zamawiających – skoro oczekujemy, że administracja będzie stosować pewne standardy postępowania, to sami też tak powinniśmy postępować.
Musimy się uczyć
W celu skutecznego wypełniania tych ról niezbędne jest podejmowanie działań wewnątrz trzeciego sektora – wymiana doświadczeń, wzajemne uczenie się, koordynacja i mierzenie tych działań, które już zostały podjęte w obszarze stosowania ZZP. Pomimo wszelkich istniejących barier i trudności w stosowaniu klauzul społecznych i środowiskowych w zamówieniach publicznych, instytucje, które je wdrożyły, stanowią najlepszy przykład, że narzędzie to jest możliwe do zastosowania. Od nich zatem powinniśmy się uczyć, jak to robić, jak zmagać się z trudnościami wdrożeniowymi, jak je wykorzystywać w politykach rozwoju regionalnego, a przy tym jak rozwijać mechanizmy współpracy i partycypacji stron, które uczestniczą w procedurach przetargowych. Warto przy tym dodać, że mimo wielu opracowań na temat ZZP, tak dla administracji publicznej, jak i innych podmiotów, nadal nowym i nie w pełni zrozumiałym aspektem ZZP pozostają prawa człowieka. A ZZP odgrywają dużą rolę w zestawie narzędzi, jakimi dysponują Państwa, gdy chodzi o zapewnienie poszanowania praw człowieka. Wytyczne ONZ dotyczące biznesu i praw człowieka, w komentarzu do Wytycznej numer 6 podkreślają, że „Państwa zawierają wiele różnorodnych transakcji handlowych z przedsiębiorstwami, także w drodze zamówień publicznych”, co „daje państwom – każdemu z osobna, jak i zbiorowo – unikalne możliwości promowania świadomości i poszanowania praw człowieka wśród tych właśnie przedsiębiorstw, między innymi dzięki wprowadzeniu odpowiednich warunków do zawieranych umów, z względnieniem odpowiednich zobowiązań państw wynikających z prawa krajowego i międzynarodowego”.
Czy Państwa umieją z tej szansy skorzystać? Jak na razie raczej w niewielkim stopniu. Należy jednak odnotować, że reforma zamówień publicznych pod kątem zapewnienia ich spójności z zobowiązaniami wynikającymi z wiążących dla państw standardów i zobowiązań w zakresie ochrony praw człowieka, stanowiła istotny element Krajowych Planów Działań w obszarze biznesu i praw człowieka – zgodnych ze wspomnianymi Wytycznymi ONZ – opracowanych przez kilka państw europejskich. Zważywszy na to, że na jesieni bieżącego roku przewidziano w Polsce rozpoczęcie procesu prac nad takim Krajowym Planem Działań, warto pomyśleć o podobnym aspekcie, tym bardziej że w okresie tym i tak planowane są prace nad zmianą ustawy Prawo Zamówień Publicznych w związku z koniecznością wdrożenia do polskiego porządku prawnego nowej unijnej dyrektywy o zamówieniach publicznych z 2014 roku. Jak na razie Państwa, a konkretnie przedstawiciele administracji publicznych, często nie bardzo wiedzą, co się kryje pod hasłem „prawa człowieka” – zadanie przedstawicielom administracji publicznej pytania o uwzględnianie praw człowieka w ramach zamówień publicznych zwykle budzi konsternację. Kwestia poszanowania praw człowieka w łańcuchu dostawczym czy wartości usług i produktów stanowiących przedmiot ZP, także dla wielu NGO jest nowym, wymagającym zgłębienia aspektem.
* * *
Beata Faracik – współzałożycielka i Prezeska Polskiego Instytutu Praw Człowieka i Biznesu. Prawnik, ekspertka ds. praw człowieka i biznesu. Łączy doświadczenie z pracy w administracji rządowej, sektorze prywatnym i w organizacjach pozarządowych. Członkini międzyresortowego Zespołu ds. CSR przy Ministrze Gospodarki. Współpracuje jako ekspert ds. praw człowieka z UN Global Compact Polska. Członkini Rady Programowej Amnesty International Polska.
Joanna Szymonek – ekspertka z zakresu zarządzania relacjami pracowniczymi, przestrzegania praw człowieka w miejscu pracy w kontekście strategii społecznej odpowiedzialności i zrównoważonego rozwoju. Członkini Grup Roboczych i Zespołu do spraw Społecznej Odpowiedzialności przy Ministerstwie Gospodarki, a także Polskiego Stowarzyszenia Zarządzania Kadrami. Współzałożycielka i Wiceprezes Polskiego Instytutu Praw Człowieka i Biznesu.
Aby zapewnić jak najlepsze wrażenia, korzystamy z technologii, takich jak pliki cookie, do przechowywania i/lub uzyskiwania dostępu do informacji o urządzeniu. Zgoda na te technologie pozwoli nam przetwarzać dane, takie jak zachowanie podczas przeglądania lub unikalne identyfikatory na tej stronie. Brak wyrażenia zgody lub wycofanie zgody może niekorzystnie wpłynąć na niektóre cechy i funkcje.
Funkcjonalne
Zawsze aktywne
Przechowywanie lub dostęp do danych technicznych jest ściśle konieczny do uzasadnionego celu umożliwienia korzystania z konkretnej usługi wyraźnie żądanej przez subskrybenta lub użytkownika, lub wyłącznie w celu przeprowadzenia transmisji komunikatu przez sieć łączności elektronicznej.
Preferencje
Przechowywanie lub dostęp techniczny jest niezbędny do uzasadnionego celu przechowywania preferencji, o które nie prosi subskrybent lub użytkownik.
Statystyka
Przechowywanie techniczne lub dostęp, który jest używany wyłącznie do celów statystycznych.Przechowywanie techniczne lub dostęp, który jest używany wyłącznie do anonimowych celów statystycznych. Bez wezwania do sądu, dobrowolnego podporządkowania się dostawcy usług internetowych lub dodatkowych zapisów od strony trzeciej, informacje przechowywane lub pobierane wyłącznie w tym celu zwykle nie mogą być wykorzystywane do identyfikacji użytkownika.
Marketing
Przechowywanie lub dostęp techniczny jest wymagany do tworzenia profili użytkowników w celu wysyłania reklam lub śledzenia użytkownika na stronie internetowej lub na kilku stronach internetowych w podobnych celach marketingowych.
