Dzisiaj rozpoczyna się na forum ONZ kolejna runda negocjacji dot. umowy międzynarodowej regulującej kwestie odpowiedzialności biznesu za poszanowanie praw człowieka i sankcji za ich naruszenie.
Ponieważ stanowisko Unii Europejskiej nie jest jednoznaczne, 57 organizacji społeczeństwa obywatelskiego – w tym Polski Instytut Praw Człowieka i Biznesu – opublikowało dzisiaj stanowisko skierowane do UE i jej państw członkowskich a wzywające do opowiedzenia się po stronie praw człowieka i konstruktywnego udziału w negocjacjach, tak aby wypracować uregulowania, dzięki którym możliwe będzie pociągnięcie do odpowiedzialności korporacji naruszających prawa człowieka.
#BindingTreaty to #StopCorporateAbuse @UNGeneva – 57 NGOs of the #TreatyAlliance call on you to speak up for #HumanRights and finally make corporations accountable for human rights violations.
Z przyjemnością informujemy, że minister Jerzy Kwieciński, Przewodniczący Zespołu ds. Zrównoważonego Rozwoju i Społecznej Odpowiedzialności Przedsiębiorstw, który działa przy Ministrze Finansów, Inwestycji i Rozwoju, przekazał Ministrowi Sprawiedliwości projekt definicji pracy przymusowej wraz z rekomendacją wprowadzenia go do kodeksu karnego.
Propozycję definicji wraz z uzasadnieniem zmian legislacyjnych wypracowali eksperci Grupy Roboczej ds. Relacji z Osobami Świadczącymi Pracę działającej w ramach ww. Zespołu, koordynowanej przez Polski Instytut Praw Człowieka i Biznesu.
W pierwszej kolejności słowa uznania i podziękowania za zaangażowanie należą się Prof. Witoldowi Klausowi oraz sędzi Małgorzacie Makarskiej, którzy wzięli na siebie główny ciężar przygotowania pierwszej koncepcji a następnie w konsultacjach z różnymi środowiskami zmodyfikowali ją do aktualnie zaproponowanego kształtu. Podziękowania należą się także wszystkim członkom zespołu ds. legislacyjnych działającego w ramach ramach grupy roboczej, w tym zarówno przedstawicielom administracji publicznej jak i organizacji pozarządowych, w tym szczególnie Fundacja La Strada oraz wszystkim ekspertom, którzy choć nie byli członkami GR dedykowali swój czas by skonsultować kolejne wersje definicji oraz dzielili się swoim doświadczeniem i wnioskami ze spraw dot. handlu ludźmi i pracy przymusowej w których ściganiu uczestniczyli lub które prowadzili.
Dziś praca przymusowa nie ma definicji w polskim prawie, a związane z nią naruszenia nie zawsze są skutecznie ścigane. Pokrzywdzeni zgłaszający przypadki pracy przymusowej często mają trudności z dochodzeniem sprawiedliwości. Aby bowiem określone działanie mogło być traktowane jako przestępstwo musi być określone w przepisach prawa. Jeśli tak nie jest, uznaje się, że doszło np. do przekroczenia praw pracowniczych czy oszustwa. Są to czyny o niższym ciężarze gatunkowym niż przestępstwo handlu ludźmi do pracy przymusowej. Tymczasem w odczuciu społecznym sama praca przymusowa jest już złamaniem standardów moralnych, za które sprawcy powinni być surowo karani.
Dlatego zostały podjęte prace nad prawnym zdefiniowaniem pojęcia „praca przymusowa”. Grupa Robocza ds. Relacji z Osobami Świadczącymi Pracę, zaproponowała następujące brzmienie definicji:
„Pracą lub usługami o charakterze przymusowym jest świadczenie pracy lub usług w warunkach wykorzystania, wykonywane pod wpływem przymusu wynikającego z przemocy, groźby, pozbawienia wolności, żądania odpracowania długu, zatrzymania dokumentu tożsamości, dokumentu podróży lub dokumentu uprawniającego cudzoziemca do pobytu na terytorium RP, niewypłacenia wynagrodzenia, a także z innego rażącego naruszenia praw pracownika.”
Pojęcie pracy przymusowej odwołuje się w takim brzmieniu do definicji handlu ludźmi z art. 115 § 22 k.k. – dopełnia ją, doprecyzowując jedną z form wykorzystania ofiar handlu ludźmi. Takie włączenie definicji pracy przymusowej do kanonu przepisów kodeksu karnego jest spójne z zaleceniami Międzynarodowej Organizacji Pracy.
Faktycznie skala problemu pracy przymusowej jest znacznie wyższa niż liczba skazań za nadużycia z nią związane. Szacuje się, że corocznie w Polsce jest zgłaszanych kilkadziesiąt spraw związanych z pracą przymusową, w których postępowania prowadzone są z innych niż handel ludźmi artykułów kk. Jednak faktyczna liczba może być kilka razy większa. Przestępstwa te rzadko dotyczą jednego pokrzywdzonego, a często nawet kilkudziesięciu osób.
Ministerstwo Sprawiedliwości, do którego trafił projekt, brało udział w pracach grupy roboczej. Koordynatorami zespołu powołanego do tego zadania byli: sędzia oddelegowana do Ministerstwa Sprawiedliwości oraz profesor Instytutu Nauk Prawnych PAN. W prace nad definicją zaangażowani byli zarówno teoretycy, jak i praktycy prawa: sędziowie, przedstawiciele policji, prokuratury oraz organizacji La Strada na co dzień działającej na rzecz zwalczania pracy przymusowej i handlu ludźmi w Polsce, a także przedstawiciele administracji, organizacji pozarządowych, związków zawodowych, środowiska akademickiego oraz biznesu.
W dniu 6 czerwca 2019 r. (14.00-16.30) w sali konferencyjnej INP PAN, odbyło się seminarium pt. „Czy i jak definicja pracy przymusowej powinna być włączona do Kodeksu Karnego?” zorganizowane przez Grupę Roboczą ds. Osób Świadczących Pracę Zespołu ds. Zrównoważonego Rozwoju i Społecznej Odpowiedzialności Przedsiębiorstw – organu pomocniczego Ministra Inwestycji i Rozwoju, Instytut Nauk Prawnych Polskiej Akademii Nauk, Polski Instytut Praw Człowieka i Biznesu oraz Stowarzyszenie Interwencji Prawnej.
Od kilku lat odnotowuje się znaczący wzrost skali zjawiska pracy przymusowej i w związku z tym potrzebę pełniejszego uregulowania problematyki w polskim ustawodawstwie. Problem ten został dostrzeżony w dokumencie rządowym –
Krajowy Plan Działań na rzecz wdrożenia Wytycznych ONZ dot. biznesu i praw
człowieka (przyjęty przez Radę Ministrów w 2017 r.).
Odpowiedzią na to wyzwanie było powołanie w ramach
Zespołu do spraw Zrównoważonego Rozwoju i Społecznej Odpowiedzialności
Przedsiębiorstw (organu pomocniczego Ministra Inwestycji i Rozwoju) Grupy
roboczej ds. relacji z osobami świadczącymi pracę. Grupa koordynowana przez Ministerstwo
Sprawiedliwości oraz Polski Instytut Praw Człowieka i Biznesu podjęła prace
m.in. nad opracowaniem definicji pracy przymusowej j złożeniem rekomendacji do
Ministra Sprawiedliwości o podjęcie prac legislacyjnych związanych z
wprowadzeniem definicji pracy przymusowej do zapisów Kodeksu Karnego.
Projekt definicji opracowany pod kierunkiem Prof. Witolda
Klausa (INP PAN, Stowarzyszenie Interwencji Prawnej) oraz sędzi Małgorzaty
Makarskiej (Ministerstwo Sprawiedliwości) wraz z uzasadnieniem będą stanowiły
przedmiot rozważań podczas seminarium. W
procesie konsultacji prezentowanego projektu uczestniczyli również pozostali
członkowie grupy roboczej, w tym przedstawiciele instytucji państwowych,
ministerstw, przedstawiciele biznesu, związków zawodowych oraz organizacji
społeczeństwa obywatelskiego.
Na zaproszenie Institute for Human Rights and Business podczas organizowanego 2 maja 2019 r. w Londynie okrągłego stołu na temat praw człowieka w żegludze morskiej pt. „Human Rights in the Shipping Industry: from Shipyard to Scrapyard” („Żegluga morska: od stoczni do złomowiska”) głos w dyskusji zabierze ekspertka naszego instytutu, Prof. Joanna Unterschütz. Celem spotkania organizowanego przez IHRB, Rafto Foundation Norway, Danish Institute for Human Rights, Anglo American i Maersk, w którym uczestniczyć będą przedstawiciele różnych gałęzi przemysłu stoczniowego, transportu i żeglugi jest refleksja nad ryzykiem naruszenia praw człowieka i możliwych zagrożeń dla środowiska naturalnego przy realizacji wszystkich procesów związanych z żeglugą począwszy od produkcji statku, poprzez transport i złomowanie. W ramach pierwszego panelu dotyczącego ryzyka z perspektywy praw człowieka prof. Joanna Unterschütz przedstawi – na podstawie doświadczeń płynących z działalności Polskiegi Instytutu Praw Człowieka i Biznesu – główne wyzwania związane ze zróżnicowaną strukturą zatrudnienia w polskich stoczniach, w tym ryzyko wynikające z podwykonawstwa i zatrudnienia pracowników migrujących. Udział w wydarzeniu jest możliwy wyłączenie za zaproszeniem.
IHRB, Rafto Foundation Norway, Danish Institute for Human Rights, Anglo American and Maersk are co-hosting an industry roundtable to discuss the human rights lifecycle of the shipping sector.
To date there has been little attention within the shipping industry on human rights risks and operational responsibilities. Globally, the maritime industry tends to look at sustainability and the global development goals (SDGs) from a predominantly environmental perspective.
From the workers in the shipyards to the seafarers across the globe and those who dismantle ships on the beaches of South Asia, the risks of exploitation and harm are manifest and also raise significant risk to the business. From business customers to ship operators and owners, is there sufficient due diligence being undertaken to assess and minimise the risks of harm to maritime workers? Is there a need for a wider application of the frameworks that already exist including the Maritime Labour Convention, UNGPs or OECD Guidelines? Or do we now need an overarching human rights framework to better protect workers from the risks of exploitation? And what guidance, tools and benchmarks are needed for the industry actors to operationalise human rights due diligence?
Discussing risks, responsibilities, good practice, and gaps, you will hear from:
Leading shipping companies, about how to drive progress and greater focus on human rights within the industry
Business customers, about how to effectively extend measures to tackle forced labour from Tier 1 suppliers to transport and logisitcs
Investors in the industry, whose leverage starts at the shipyard
Civil society organisations, who seek to give voice to the human cost of a globally competitive industry with falling margins
The event is invitation only. To register your interest, please email events@ihrb.org by 19th April 2019.
The event will be relevant to shipping companies, their business customers, and civil society organisations focussing on the shipping industries.
Spotkanie zapowiada się niezwykle inspirująco także ze względu na różnorodność perspektyw ekspertów zarówno ze świata biznesu, organizacji pozarządowych, nauki ale przede wszystkim inwestorów i przedstawicieli publicznych agencji gwarancji kredytowych.
Z przyjemnością informujemy, że Polski Instytut Praw Człowieka i Biznesu został zaproszony do grona członków powołanego w drodze zarządzenia Ministra Inwestycji i Rozwoju z dnia 10 maja 2018 r. Zespołu ds. Zrównoważonego Rozwoju i Społecznej Odpowiedzialności Przedsiębiorstw (Zespół ds. ZR i CSR), który jako organ pomocniczy wspiera Ministra Inwestycji i Rozwoju w działaniach na rzecz odpowiedzialnego prowadzenia biznesu.
Warto odnotować fakt, że w przeciwieństwie do niechlubnego przykładu zespołu, który funkcjonował w Ministerstwie Rozwoju, do grona członków aktualnego Zespołu zaproszono oprócz przedstawicieli różnych resortów i instytucji administracji publicznej centrelnaj, biznesu i jego stowarzyszeń, także przedstawicieli związków zawodowych oraz organizacji społeczeństwa obywatlelskiego. Choć liczba tych ostatnich jest nieproporcjonalnie niska w porównaniu z liczbą przedstawicieli biznesu, niemniej należy odnotować pozytywnie fakt otwarcie Zespołu na te grupy interesariuszy.
Inauguracyjne posiedzenie Zespołu, któremu przewodniczył Minister Inwestycji i Rozwoju, Jerzy Kwieciński, odbyło się 19 czerwca 2018 r. w siedzibie MIiR, przy ul. Wspólnej 2/4 w Warszawie. Po wstępnej prezentacji przedstawiciela MIiR nt. realizacji strategicznych celów rozwojowych kraju (sprawozdanie ze Strategii Odpowiedzialnego Rozwoju), i przedstawieniu wstępnych założeń, które przyświecały powołaniu Zespołu, miała miejsce dyskusja nt. założeń, celów i kierunków funkcjonowania Zespołu. Poruszono także sprawy organizacyjne zw. z powołaniem Grup roboczych i przyjęciem Regulaminu Zespołu. Ustalono, że do końca czerwca członkowie Zespołu mogą zgłaszać w trybie obiegowym propozycje dot. szczegółowych kwestii mających być przedmiotem dyskusji w ramch Grup Roboczych.
Prace Zespołu koordynuje pani Anna Siejda, Dyrektorka Biura Ministra, zaś wspiera ją w tym zadaniu pani Dominika Wierzbowska, p.o. Naczelnika Wydziału ds. CSR i współpracy z organizacjami pozarządowymi.
Ponieważ na stronie MIiR nie zamieszczono bardziej szczegółowych informacji nt. Zespołu, czynimy to poniżej:
Aby zapewnić jak najlepsze wrażenia, korzystamy z technologii, takich jak pliki cookie, do przechowywania i/lub uzyskiwania dostępu do informacji o urządzeniu. Zgoda na te technologie pozwoli nam przetwarzać dane, takie jak zachowanie podczas przeglądania lub unikalne identyfikatory na tej stronie. Brak wyrażenia zgody lub wycofanie zgody może niekorzystnie wpłynąć na niektóre cechy i funkcje.
Funkcjonalne
Zawsze aktywne
Przechowywanie lub dostęp do danych technicznych jest ściśle konieczny do uzasadnionego celu umożliwienia korzystania z konkretnej usługi wyraźnie żądanej przez subskrybenta lub użytkownika, lub wyłącznie w celu przeprowadzenia transmisji komunikatu przez sieć łączności elektronicznej.
Preferencje
Przechowywanie lub dostęp techniczny jest niezbędny do uzasadnionego celu przechowywania preferencji, o które nie prosi subskrybent lub użytkownik.
Statystyka
Przechowywanie techniczne lub dostęp, który jest używany wyłącznie do celów statystycznych.Przechowywanie techniczne lub dostęp, który jest używany wyłącznie do anonimowych celów statystycznych. Bez wezwania do sądu, dobrowolnego podporządkowania się dostawcy usług internetowych lub dodatkowych zapisów od strony trzeciej, informacje przechowywane lub pobierane wyłącznie w tym celu zwykle nie mogą być wykorzystywane do identyfikacji użytkownika.
Marketing
Przechowywanie lub dostęp techniczny jest wymagany do tworzenia profili użytkowników w celu wysyłania reklam lub śledzenia użytkownika na stronie internetowej lub na kilku stronach internetowych w podobnych celach marketingowych.
