utworzone przez Grażyna Puławska | maj 19, 2025 | Informacje prasowe, News, Wystąpienia eksperckie
Ponad 90 wiodących europejskich ekonomistów z różnych krajów UE podpisało się pod opublikowanym w dniu 19 maja 2025 r. oświadczeniem w sprawie pakietu Omnibus I, którego propozycja została w lutym br. przedstawiona przez Komisji Europejskiej.
Ekonomiści twierdzą, że Omnibus I stanowi poważny krok wstecz, który może zagrozić globalnemu przywództwu UE w zakresie zrównoważonego rozwoju i praw człowieka. Ekonomiści wskazują we wspólnym oświadczeniu, że próby osłabienia Dyrektywy w sprawie należytej staranności przedsiębiorstw w zakresie zrównoważonego rozwoju (CSDDD) oraz Dyrektywy w sprawie sprawozdawczości przedsiębiorstw w zakresie zrównoważonego rozwoju (CSRD) w ramach pakietu Omnibus I Komisji Europejskiej są nie tylko politycznie krótkowzroczne, ale również ekonomicznie nieuzasadnione. Sygnatariusze oświadczenia wezwali też Komisję Europejską, Radę UE oraz członków Parlamentu Europejskiego do zapewnienia terminowego i ambitnego wdrożenia CSDDD oraz innych regulacji umożliwiających realizację Europejskiego Zielonego Ładu.
Czego dotyczy oświadczenie?
Oświadczenie koncentruje się na pakiecie Omnibus I, który zakłada zniesienie części najbardziej innowacyjnych regulacji dotyczących zrównoważonego rozwoju – w tym dyrektywy w sprawie należytej staranności przedsiębiorstw w zakresie zrównoważonego rozwoju (CSDDD) – zanim jeszcze zostaną one wdrożone. Komisja Europejska oraz zwolennicy pakietu, w tym największe lobby korporacyjne z UE i USA, argumentują, że obecne ramy dotyczące należytej staranności i sprawozdawczości w zakresie praw człowieka i ochrony środowiska ograniczają działalność europejskich firm i przyczyniają się do pogorszenia kondycji gospodarki europejskiej.
Głos ekonomistów
Ekonomiści, którzy przygotowali i popierają to oświadczenie, stanowczo nie zgadzają się z powyższym stanowiskiem. Zwracają uwagę, że choć nadmierna biurokracja może być wyzwaniem dla przedsiębiorstw, wiele opóźnień w procedurach administracyjnych wynika z chronicznego niedofinansowania instytucji publicznych. Ich zdaniem, przyczyn pogorszenia sytuacji gospodarczej należy szukać w innych, strukturalnych problemach, takich jak:
- kryzys cen energii,
- słabość modelu gospodarczego opartego na eksporcie,
- spadek popytu wewnętrznego w Europie,
- zaległości inwestycyjne w infrastrukturze publicznej i usługach,
- brak odpowiednich polityk przemysłowych w kluczowych sektorach (np. OZE, elektromobilność),
- niedobór wykwalifikowanej siły roboczej.
Wspólne oświadczenie ekonomistów obala twierdzenie, jakoby regulacje dotyczące zrównoważonego rozwoju negatywnie wpływały na konkurencyjność. Zamiast tego, eksperci wyjaśniają oni podstawowe czynniki strukturalne przyczyniające się do spowolnienia gospodarczego Europy, począwszy od wieloletnich zaległości inwestycyjnych w infrastrukturze publicznej i usługach publicznych spowodowanych spadkiem popytu krajowego w Europie, poprzez politykę niskich płac, aż po redystrybucję korzyści społecznych z dołu do góry. Ponadto podkreślają, że regulacje dotyczące zrównoważonego rozwoju zaczynają przynosić efekty, a wszelkie zmiany w istniejących ramach mogłyby poważnie podważyć strukturę prawną i stworzyć niepewność dla inwestorów.
Kluczowe ustalenia podkreślone w ich oświadczeniu obejmują:
- Znikome koszty zgodności dla dużych przedsiębiorstw przy wdrażaniu obowiązków należytej staranności – średnio jedynie 0,009% przychodów (badanie London School of Economics).
- Przedsiębiorstwa popierają obowiązki należytej staranności; na przykład tylko 7% niemieckich firm sprzeciwia się takim środkom (Handelsblatt Research Institute, 2024).
- Ryzyko dla zaufania inwestorów i spójności regulacyjnej w przypadku wycofania przepisów dotyczących zrównoważonego rozwoju. ochrony środowiska są dla dużych przedsiębiorstw relatywnie niewielkie.
Dlaczego to ważne?
CSDDD i Europejski Zielony Ład stanowią fundament budowania długoterminowej odporności gospodarczej Unii Europejskiej. Obecnie Parlament Europejski oraz Rada UE pracują nad swoim stanowiskiem wobec pakietu Omnibus. Niestety, w debacie coraz częściej argumenty merytoryczne ustępują miejsca politycznym przekonaniom i populizmowi. Oświadczenie ekonomistów ma na celu zwrócenie uwagi na fakty i realne wyzwania, by sprowokować działania adresujące prawdziwe przyczyny aktualnego stanu gospodarki europejskiej.
Treść oświadczenia wraz z listą sygnatariuszy oraz informacja prasowa są dostępne tutaj:
utworzone przez Grażyna Puławska | kwi 22, 2025 | Informacje prasowe, News, Wystąpienia eksperckie
W pierwszej połowie kwietnia br. uczestniczyliśmy w zorganizowanym przez OECD Watch spotkaniu organizacji członkowskich czyli OECD Watch Global Gathering (8–10 kwietnia 2025 r.) oraz towarzyszącym mu wydarzeniom i spotkaniom. Global Gathering było współorganizowane przez Business and Human Rights Association Türkiye, Center for Spatial Justice i Transparency International Türkiye. W wydarzeniu uczestniczyło ponad 60 przedstawicieli 47 organizacji społeczeństwa obywatelskiego z 29 krajów, a także reprezentanci środowisk akademickich i OECD.
Główne cele i tematy spotkania
- Wzmocnienie strategii społeczeństwa obywatelskiego w zakresie odpowiedzialnego prowadzenia biznesu w obecnym kontekście geopolitycznym.
- Wyznaczenie kierunków rozwoju strategii i zarządzania OECD Watch – tak, by sieć mogła jeszcze skuteczniej wspierać koordynację i postęp społeczeństwa obywatelskiego na świecie.
Najważniejsze tematy i rekomendacje ze spotkania
Podczas konferencji omówiono wiele nowych pomysłów na zwiększenie zaangażowania i współpracy członków. Wśród najważniejszych propozycji znalazły się:
- Utworzenie regionalnych grup roboczych w najbliższych miesiącach, jako wstęp do powołania (w ciągu roku) regionalnych koordynatorów. Ich działalność miałaby być wspierana przez subgranty, o których finansowanie będzie zabiegał sekretariat OECD Watch.
- Dyskusja nad zmianą formy prawnej lub gospodarza sieci – rozważana jest możliwość przekształcenia OECD Watch w niezależną organizację pozarządową lub przeniesienie jej do innego członka niż SOMO (obecny gospodarz w Amsterdamie). Szczególnie brane są pod uwagę organizacje z Globalnego Południa lub takie, które mogą zapewnić synergiczne połączenia z innymi sieciami i inicjatywami (np. w obszarze naprawy szkód, legislacji czy reform polityki OECD).
OECD Watch pozostaje kluczową platformą dla współpracy społeczeństwa obywatelskiego na rzecz odpowiedzialności korporacyjnej. W najbliższych miesiącach sieć będzie wdrażać rekomendowane działania, konsultować zmiany ze wszystkimi członkami oraz wzmacniać swoją rolę jako mostu między organizacjami, rządami i OECD.
Przedstawicielka PIHRB, jako członkini Coordination Committee wzięła udział także w spotkaniach poprzedzających (7.04) i podsumowujących obrady (11.04) a także spotkaniu z lokalną organizacją działającą na rzecz praw człowieka w biznesie (12.4).
Raport z konferencje jest dostępny tutaj: Conference-Report_Global-Gathering-April-2025.
Nasz udział w Global Gathering był możliwy dzięki dofinansowaniu z grantu SRT, wsparciu OECD Watch i współfinansowaniu z ze środków Narodowego Instytutu Wolności – Centrum Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego w ramach dotacji z NIW PROO 5 w ścieżce 'Członkostwo” (dotacja zgodnie z umową nr 256/PROO/5/2025, wniosek nr 77385-2, w wysokości łącznej na kilka działań w tym udział w Global Gathering – 3977,64 zł.).
utworzone przez Grażyna Puławska | kwi 18, 2025 | Informacje prasowe, Komentarze, News, Wystąpienia eksperckie
Polski Instytut Praw Człowieka i Biznesu (PIHRB), jako członek koalicji European Coalition for Corporate Justice (ECCJ), wraz z siedmioma innymi organizacjami pozarządowymi, złożył formalną skargę do Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich. Skarga dotyczy niedemokratycznego, nieprzejrzystego i pośpiesznego sposobu, w jaki Komisja Europejska opracowała tzw. propozycję „Omnibus”.
Czym jest propozycja „Omnibus”?
Organizacje zarzucają Komisji Europejskiej niedemokratyczny, nietransparentny i pośpieszny sposób procedowania tzw. propozycji Omnibus, która ma na celu znaczące osłabienie kluczowych, niedawno przyjętych unijnych regulacji dotyczących zrównoważonego rozwoju, takich jak:
- Dyrektywa o raportowaniu w zakresie zrównoważonego rozwoju (CSRD),
- Dyrektywa o należytej staranności przedsiębiorstw w zakresie zrównoważonego rozwoju (CSDDD),
- Rozporządzenie w sprawie taksonomii UE.
Organizacje pozarządowe podkreślają, że proces prowadzący do powstania tej propozycji był poważnie wadliwy, pozwalając wąskiej grupie interesów branżowych przejąć kontrolę i forsować deregulację kluczowych przepisów dotyczących zrównoważonego rozwoju.
Zarzuty NGO: brak konsultacji i dominacja lobby przemysłowego
ECCJ wraz z ClientEarth, Notre Affaire À Tous, Clean Clothes Campaign, Global Witness, Transport & Environment, Anti-Slavery International oraz Friends of the Earth Europe podkreślają, że proces prowadzący do powstania propozycji Omnibus był głęboko wadliwy. Wydarzyła się sytuacja, w której wąska grupa interesów przemysłowych mogła wpłynąć na kształt przepisów. Organizacje wskazują na brak szerokich konsultacji publicznych, marginalizowanie społeczeństwa obywatelskiego oraz brak rzetelnych ocen skutków środowiskowych i społecznych proponowanych zmian. Zamiast otwartego dialogu, Komisja przepriwadziła zamknięte spotkania z przedstawicielami branży naftowej i gazowej, a ich treść ujawniono dopiero w wyniku przecieków medialnych.
„Kwestionujemy pośpieszne demontowanie przez Komisję trzech kluczowych filarów Zielonego Ładu – w tym przepisów mających na celu poprawę wpływu globalnego handlu na środowisko i prawa człowieka – w procesie, który całkowicie pomija prawa ludzi i przyrody. Propozycja Omnibus powstała bez jakichkolwiek konsultacji publicznych, z pominięciem społeczeństwa obywatelskiego, bez przedstawienia dowodów czy ocen skutków środowiskowych i społecznych, a jej głównym celem było zaspokojenie wąskich interesów przemysłu. Ten nieodpowiedzialny krok nie tylko osłabia przepisy dotyczące zrównoważonego rozwoju, ale także podważa zaufanie publiczne do demokratycznych fundamentów UE.” – apelują organizacje CSO.
Organizacje ostrzegają, że działania Komisji są sprzeczne nie tylko z podstawowymi wartościami demokratycznymi i celami środowiskowymi UE, lecz mogą również zagrozić stabilności gospodarczej i konkurencyjności Unii.
Skutki dla Zielonego Ładu i przyszłości konkurencyjności UE
Organizacje ostrzegają, że przyjęcie propozycji Omnibus nie tylko osłabi ochronę środowiska i praw człowieka, ale może także zagrozić stabilności gospodarczej i konkurencyjności UE. Ich zdaniem silne przepisy dotyczące zrównoważonego rozwoju są kluczowe dla przewagi konkurencyjnej Europy na globalnym rynku, gdzie konsumenci i inwestorzy coraz częściej wymagają odpowiedzialnych działań od firm.
„Tak zwana uproszczenie nie poprawia konkurencyjności; Komisja Europejska ignoruje zarówno dowody, jak i naukę. Silne przepisy dotyczące zrównoważonego rozwoju, takie jak CSDDD i CSRD, są kluczowe dla przewagi konkurencyjnej UE na globalnym rynku, gdzie konsumenci i inwestorzy coraz częściej oczekują odpowiedzialnych działań ze strony firm. Widzimy, że niejasne obietnice korporacji nie prowadzą do realnych zmian. Osłabianie wymogów środowiskowych i praw człowieka to krok w złym kierunku.” – podkreślają organizacje CSO.
Następne kroki
Przypomnijmy: Skarga ta jest następstwem listu wysłanego w lutym do przewodniczącej Komisji Ursuli von der Leyen, w którym NGO skarżyły się na „niewystarczający proces konsultacji”, czując się pominięte po tym, jak komisarz Valdis Dombrovskis zorganizował zamknięte spotkanie z wybranymi grupami przemysłowymi (i kilkoma organizacjami non-profit), by omówić pakiet omnibus.
Organizacje wzywają Parlament Europejski i Radę UE do odrzucenia propozycji „Omnibus”. ECCJ apeluje, by w trakcie przyszłych negocjacji legislacyjnych wszelkie zmiany osłabiające CSDDD zostały odrzucone, a ewentualna dyskusja na temat tej dyrektywy ograniczała się wyłącznie do środków interpretacyjnych, takich jak wytyczne czy akty delegowane. Tekst ustawy nie powinien być zmieniany.
Skarga NGO podkreśla rosnące napięcie wokół przyszłości Zielonego Ładu i standardów odpowiedzialności korporacyjnej w UE. Sprawa ta pokazuje, jak istotne są przejrzystość, partycypacja społeczna i oparcie decyzji na dowodach w procesie stanowienia prawa, zwłaszcza w obszarach kluczowych dla przyszłości Europy i jej obywateli.
Informacja na stronie ECCJ – tutaj
utworzone przez Grażyna Puławska | mar 10, 2025 | Informacje prasowe, Komentarze, News, Wystąpienia eksperckie
PIHRB dołączyło do ponad 360 organizacji, które wystosowały oświadczenie sprzeciwiające się propozycji Omnibus przedstawionej przez Komisję Europejską. Proponowane zmiany podważają kluczowe regulacje dotyczące odpowiedzialności firm za naruszenia praw człowieka i środowiska.
Co zmienia projekt dyrektywy Omnibus?
Komisja Europejska twierdzi, że nowe regulacje uproszczą obowiązki firm, ale w rzeczywistości osłabiają podstawowe przepisy dotyczące zrównoważonego rozwoju i rozliczalności przedsiębiorstw, a jednocześnie – wbrew intencjom Komisji – nie poprawią konkurencyjności firm. Wśród najpoważniejszych proponowanych zmian znajdujemy m.in.:
- Ograniczenie odpowiedzialności firm – korporacje będą zobowiązane do analizowania ryzyka jedynie u bezpośrednich kontrahentów, a nie w całym łańcuchu dostaw, chyba że pozyska ‘plausible’ information, że gdzieś do naruszenia dochodzi.
- Osłabienie obowiązku raportowania ESG – nawet 80% firm może zostać zwolnionych z obowiązku publikowania danych o zrównoważonym rozwoju. To cofnie Europę do czasów poprzedzających poprzedniczkę CSRD – NFR!
- Utrata możliwości reprezentowania ofiar w sądach przez organizacje pozarządowe i związki zawodowe. Wystarczy, że ofiary nie otrzymają wiz do kraju członkowskiego UE, by de facto utraciły prawo do sprawiedliwego sądu.
- Brak realnych sankcji – zniesienie progu kar finansowych (5% obrotu), co może prowadzić do symbolicznych grzywien.
Dlaczego jest to problem?
Silne regulacje dotyczące odpowiedzialności korporacji stanowią fundament stabilnej i zrównoważonej gospodarki, zapewniając przewidywalność prawną i równe warunki konkurencji. Propozycja Omnibus nie tylko podważa dotychczasowe osiągnięcia Unii Europejskiej w tym obszarze, ale także zwiększa niepewność regulacyjną, osłabiając konkurencyjność przedsiębiorstw działających zgodnie z zasadami odpowiedzialnego biznesu. Co więcej, wprowadza mechanizmy, które w praktyce penalizują firmy inwestujące w transparentność i podejmujące działania na rzecz poprawy poszanowania praw człowieka w swoich łańcucha wartości, jednocześnie faworyzując te podmioty, które dotąd nie podjęły działań zapobiegających naruszeniom.
Czas na działanie
PIHRB apeluje do Rady UE i Parlamentu Europejskiego o odrzucenie tej szkodliwej propozycji. Kluczowe regulacje dotyczące odpowiedzialności biznesu muszą zostać utrzymane, aby Europa mogła pozostać liderem w zakresie praw człowieka i ochrony środowiska.
Joint CSO statement reacting to Omnibus publication
List of countries represented
utworzone przez Grażyna Puławska | lut 25, 2025 | Informacje prasowe, Komentarze, News, Wystąpienia eksperckie
Europejska Koalicja na rzecz Sprawiedliwości Korporacyjnej (European Coalition for Corporate Justice – ECCJ) wydała 24 lutego 2025 roku oświadczenie dotyczące ujawnionego projektu propozycji Omnibus. Organizacja ostrzega, że proponowane zmiany mogą znacząco osłabić unijne regulacje dotyczące zrównoważonego rozwoju i odpowiedzialności biznesu.
Według ECCJ, projekt Omnibus zagraża kluczowym dyrektywom CSRD i CSDDD. W przypadku CSRD, ECCJ zwraca uwagę na plany podniesienia progu dla firm objętych dyrektywą z 250 do 1000 pracowników, co znacząco zmniejszyłoby liczbę przedsiębiorstw zobowiązanych do raportowania. Dodatkowo, organizacja wyraża obawy dotyczące uproszczenia standardów sprawozdawczości ESRS i usunięcia standardów sektorowych.
ECCJ szczególnie krytycznie odnosi się do proponowanych zmian w CSDDD. Organizacja twierdzi, że obowiązki należytej staranności mają zostać ograniczone głównie do bezpośrednich partnerów biznesowych, ignorując głębsze poziomy łańcucha dostaw. ECCJ ostrzega również przed planami usunięcia obowiązku wdrażania planów transformacji klimatycznej oraz kluczowych mechanizmów umożliwiających ofiarom nadużyć korporacyjnych dochodzenie sprawiedliwości.
Koalicja nazywa te propozycje „pełnoskalową deregulacją mającą na celu demontaż odpowiedzialności korporacyjnej” i wzywa Komisję Europejską do ponownego rozważenia tych zmian. Oryginalny tekst oświadczenie ECCJ znajduje się poniżej.
Warto zaznaczyć, że oficjalna publikacja propozycji Omnibus przez Komisję Europejską jest planowana na 26 lutego 2025. PIHRB będzie uważnie śledzić rozwój sytuacji i analizować potencjalne implikacje tych zmian dla biznesu i praw człowieka w Europie.
ECCJ Statement against Omnibus Feb24
utworzone przez Grażyna Puławska | lut 24, 2025 | Informacje prasowe, Komentarze, News, Wystąpienia eksperckie
W miniony weekend, 23 lutego 2025 r. „wyciekł” fragment projektu pakietu Omnibus, który budzi poważne obawy o przyszłość ochrony praw pracowników i środowiska w globalnych łańcuchach dostaw. Proponowane zmiany nie stanowią bowiem zapowiadanego przez Komisję uproszczenia lecz daleko idącą deregulację, której efektem będzie istotne osłabienie dyrektywy CSDDD (Corporate Sustainability Due Diligence Directive), przyjętej zaledwie w 2024 roku.
Od tragedii do legislacji
24 kwietnia 2025 roku minie 12 lat od zawalenia się budynku Rana Plaza w Bangladeszu, w wyniku którego zginęło 1134 osoby, a około 2500 zostało rannych. Katastrofa ta stała się symbolem walki o prawa pracowników i odpowiedzialność korporacji w globalnych łańcuchach dostaw.
Tragedia w Rana Plaza uwidoczniła pilną potrzebę wprowadzenia regulacji dotyczących działalności międzynarodowych korporacji oraz zapewnienia sprawiedliwości dla ofiar. W odpowiedzi na tę tragedię, Unia Europejska podjęła zobowiązanie do walki o sprawiedliwość i przez lata pracowała nad dyrektywą dotyczącą należytej staranności przedsiębiorstw w zakresie zrównoważonego rozwoju (CSDDD). Prace te zakończyły się powodzeniem, gdy w dniu 24 kwietnia 2024 roku Parlament Europejski przyjął tekst CSDDD. Wydawało się, że to będzie to przełomowy moment w zakresie odpowiedzialności korporacji. Celem CSDDD jest bowiem zobowiązanie firm do wdrażania działań zapobiegających naruszeniom praw człowieka oraz szkodliwemu wpływowi ich działalności na środowisko.
Omnibus – krok wstecz
Jednak zaledwie kilka miesięcy po przyjęciu CSDDD, przewodnicząca Komisji Europejskiej, Ursula von der Leyen, zapowiedziała działania mające na celu osłabienie tej dyrektywy. Pod hasłem „uproszczenia” przepisów, Komisja zorganizowała zamknięte spotkania z grupami interesu biznesowego, określając je mianem „reality check” i zapraszając do udziału w nich przede wszystkim przedstawicieli konserwatywnych kręgów biznesu oraz sektora wydobywczego i energetycznego. Brakło także głosow firm z Europy Środkowo-Wschodniej, a przecież MŚP z tego regionu czego innego potrzebują by zapewnić ich konkurencyjność niż duże podmioty.
Projekt Omnibusa w obecnym kształcie budzi poważne obawy, że:
- osłabi ochronę praw pracowników w globalnych łańcuchach dostaw,
- zmniejszy odpowiedzialność korporacji za szkody środowiskowe, i
- utrudni dostęp do sprawiedliwości dla ofiar naruszeń praw człowieka.
Możę też sprawić, że CSDDD stanie się dokumentem bez znaczenia, obowiązującym jedynie niewielką liczbę przedsiębiorstw.
Apel o utrzymanie standardów
Wraz z innymi aktywistami i organizacjami społeczeństwa obywatelskiego apelujemy o odrzucenie propozycji Omnibus. Stoimy na stanowisku, że:
- Prawa człowieka i ochrona środowiska nie podlegają negocjacjom.
- Unia Europejska powinna pozostać liderem w zakresie odpowiedzialności korporacji i sprawiedliwej transformacji.
- Osłabienie CSDDD sprawi, że nie unikniemy tragedii podobnych do Rana Plaza.
Wycofanie się z przyjętych zobowiązań przekreśli też lata pracy nad zapewnieniem bezpieczeństwa pracownikom i ochrony środowiska w globalnych łańcuchach dostaw. Co więcej, przyjęcie projektu Omnibus w obecnym kształcie nie zapobiegnie kolejnym tragediom takim jak Rana Plaza czy Deepwater Horizon. Dlatego mówimy #NieDlaOmnibusa i apelujemy o utrzymanie wysokich standardów ochrony praw pracowników i środowiska w globalnych łańcuchach dostaw.
Unia Europejska nie może cofać się w kwestii ochrony praw człowieka, środowiska i klimatu.
