To już ostatni dzwonek, żeby podsumować nasze działania w minionym roku. Zanim więc wpadniemy w wir roku bieżącego, zapraszamy do przeczytania co się działo w PIHRB w 2021.
Zapewne zauważyli Państwo nową odsłonę naszej strony internetowej www.pihrb.org. Powstała -odświeżona graficznie, bardziej funkcjonalna – platforma, gdzie umieściliśmy nasze zasoby pozwalające pogłębić wiedzę na temat praw człowieka w kontekście biznesu i zainspirować się do działania. Jest tu też (prawie) wszystko, czemu poświęciliśmy czas w minionym roku – również działania, opisane poniżej.
Z KRAJU
Rok 2021 to pierwszy rok II Krajowego Planu Działania (KPD) na rzecz wdrażania Wytycznych ONZ dotyczących biznesu i praw człowieka. Nic dziwnego zatem, że wiele czasu i wiedzy włożyliśmy w dialog z administracją rządową i działania mające pomóc wypracować KPD lepszy niż pierwszy. Działania te objęły m.in. wystosowanie pism z rekomendacjami do wybranych ministerstw na etapie prac, koordynację wypracowania stanowiska i uwag polskich organizacji pozarządowych współtworzących Koalicję CSR Watch Polska do pierwszego projektu KPD, przeprowadzenie deliberaterii nt. dwóch zagadnień związanych z 2KPD (temat 1, temat 2) oraz konsultacji online (podsumowanie wyników), których wyniki także przekazano administracji rządowej. (artykuł podsumowujący te działania – str. 43). A że nas nie posłuchano – no cóż. Miejmy nadzieję, że 3 KPD będzie jednak lepszy – do trzech razy sztuka.
Kontynuowaliśmy także pracę w ramach Zespołu ds. Zrównoważonego Rozwoju i CSR przy Ministrze ds. funduszy i polityki regionalnej, jako jego członek oraz jako koordynator Grupy roboczej ds. osób świadczących pracę i jako członek grupy roboczej ds. rozwoju raportowania niefinansowego, koordynowanej przez Ministerstwo Finansów.
Wśród wielu projektów, Prawa człowieka i biznes – dialog post Covid-19 był dla nas jednym z najważniejszych. Ten zróżnicowany i bogaty w wydarzenia projekt prowadzony był na wielu płaszczyznach: społeczno – samorządowej (poprzez pilotaż nowego modelu dialogu w trzech miastach Polski), rzeczniczej (przeprowadzenie ogólnopolskiej ankiety i opracowanie rekomendacji dla rządowego KPD – jw.) oraz akademickiej (poprzez partnerstwo z Uniwersytetem Islandzkim czy też seminarium dot. partycypacji młodzieży). Jednym z jego kluczowych rezultatów jest powstanie „deliberaterii”, nowego modelu dialogu społecznego. Poświęciliśmy mu osobną publikację, do której lektury zachęcamy wszystkich, którym bliska jest idea partycypacji społecznej.
Drugim ważnym projektem, skierowanym przede wszystkim do biznesu, był cykl seminariów edukacyjnych organizowanych w ramach „Valuing Respect Project”. 1.5 godzinne webinarium „Czy i jak firmy radzą sobie z mierzeniem szacunku” to jedynie stanowiący przegląd punkt wyjścia do pogłębionych warsztatów nt. poszczególnych narzędzi wypracowanych w projekcie VRP pozwalających firmom dokonać rzetelnej analizy swoich działań, m.in. oszacować ryzyko łamania praw związane z modelem biznesowym, czy przyjrzeć się jakości przywództwa i sposobu zarządzania. Wybrane nagrania z webinariów dostępne są na naszym kanale YT.
O ile wspomniane projekty były kierowane do wybranych grup odbiorców, o tyle nasz cykl: Sztuka praw człowieka jest absolutnie dla każdego. Zaczęliśmy jesienią i wciąż publikujemy karty informacyjne, które w przystępny sposób wyjaśniają poszczególne prawa człowieka i na czym polega ich przestrzeganie w kontekście biznesu. Lekka forma graficzna i poważna treść to zestaw obowiązkowy dla każdego, kto chce być świadom swoich praw. Tego nie można przeoczyć! Zachęcamy do korzystania i dzielenia się z innymi.
Mieliśmy także możliwość wspierać firmy w rozumieniu polskiego kontekstu operacyjnego w zakresie ryzyk z obszaru praw człowieka a także rodzime firmy w drodze ku wypracowaniu własnej ścieżki wiodącej do należytej staranności i postawieniu na tej drodze pierwszego kroku – przyjęcia polityki praw człowieka.
Ale i jako Electronics Watch Monitoring Partner kontynuowaliśmy działania monitorujące poszanowanie praw pracowniczych w sektorze elektroniki.
I ZE ŚWIATA
Rok 2021 upłynął pod hasłem „należytej staranności w zakresie praw człowieka i ochrony środowiska”. Już w marcu pisaliśmy o tym, że Parlament Europejski większością głosów przyjął inicjatywę ustawodawczą i wezwał Komisję Europejską do wypracowania silnej dyrektywy wprowadzającej obowiązek wdrażania. należytej staranności przez biznes. Jako Instytut realizowaliśmy szereg działań rzeczniczych na rzecz silnego prawa UE w tym:
- wsparliśmy kampanię #HoldBizAccountable,
- zachęcaliśmy polskich posłów i posłanki do Parlamentu Europejskiego do poparcia ww. inicjatywy PE w głosowaniu,
- zorganizowaliśmy wraz z Biurem PE w Polsce pierwsze w naszym kraju seminarium inicjujące debatę nt. należytej staranności i odpowiedzialności przedsiębiorstw, w którym udział wzięła m.in. Lara Wolters, MEP oraz przedstawicielka Komisji Europejskiej, Zofia Kerecsen.
- wraz z innymi organizacjami pozarządowymi w liście do Komisarzy UE (list do Komisarza J. Wojciechowskiego) i Przewodniczącej KE, Ursuli von der Leyen, wyraziliśmy swój stanowczy sprzeciw przeciwko dalszemu łamaniu praw człowieka przez nieuczciwy biznes i odwlekaniu ustawodawstwa oraz wzywaliśmy do przyjęcia silnych regulacji.
KE trzykrotnie przekładała termin publikacji dyrektywy. Wiele wskazuje na to, że ujrzy ona światło dzienne już w drugiej połowie lutego. Liczymy na to, że polski rząd będzie odpowiedzialnym partnerem w dalszych rozmowach nad kształtem nowego prawa i zadba o interesy wszystkich Polek i Polaków. Nasze oczekiwanie wobec Premiera oraz Rady Ministrów wyraziliśmy w petycji, pod którą wciąż zbieramy podpisy. Więcej na temat „W każdej chwili. Wszędzie”, pierwszej takiej kampanii prowadzonej przez Instytut można przeczytać tutaj.
Cel jakim jest zwiększenie działań podejmowanych przez firmy by zapobiegać i przeciwdziałać naruszeniom praw człowieka staramy się osiągnąć działając także w takich koalicjach jak European Coalition for Corportate Justice czy OECD Watch, w przypadku tej ostatniej organizacji nasza przedstawicielka została członkinią Cooordination Committee OECD Watch.
Nasz głos wybrzmiał również na tak ważne tematy jakimi są: różnorodność i kultura włączająca. Prezeska PIHRB wzięła udział w kongresie OUT SUMMIT https://outsummit.org/as w sesji – The Advocate Model – how the corporate sector can advance LGBTIQ inclusion when it conflicts with local law or culture.
WAŻNE PUBLIKACJE, KONGRESY I FORA
Na zlecenie UNDP Istambuł, Polski Instytut Praw Człowieka i Biznesu koordynował pracę zespołu ekspertek i ekspertów, której celem było przygotowanie „Scoping study on the Status of the Implementation of the UNGPs on Business and Human Rights in Western Europe and Central Asia” („Analizy stanu wdrożenia Wytycznych ONZ dotyczących praw człowieka i biznesu w krajach Europy Wschodniej i Azji Centralnej”). Wnioski z tego przekrojowego dokumentu zostały zaprezentowane przez zespół jesienią na pierwszej eksperckiej sesji UN Forum on Business and Human Rights in Eastern Europe & Central Asia . Sytuacja w naszym regionie była również przedmiotem specjalnej sesji podczas jubileuszowego, X Forum ONZ dot. biznesu i praw człowieka w Genewie, którą moderowała Beata Faracik. Nie mniej istotne były także organizowane we współpracy z Grupą Roboczą ONZ ds. Biznesu i praw człowieka konsultacje eksperckie dla regionu Europy Środkowo Wschodniej i Azji Centralnej poświęcone problematyce traktatów inwestycyjnych i ich wpływu na poszanowanie praw człowieka. Raport z konsultacji wraz z raportami z innych regionów świata jest dostępny na stronie Biura Wysokiego Komisarza ONZ ds. Praw Człowieka.
Nasz głos był także słyszany na Ukrainie, podczas kolejnego International Legal Forum w Charkowie.
Angażowaliśmy się także w dyskusje dot. ESG i działań jakie powinny podjąć firmy w przededniu rewolucji – tak w zakresie raportowania niefinansowego, jak i tej rozpoczętej przez taksonomię; jak miało to miejsce podczas debaty Rzeczpospolitej: „W przededniu rewolucji – czy i jak polski biznes przygotowuje się do zmian przepisów dotyczących raportowania”,
Wreszcie, nasze działania kierowaliśmy także do studentów – po raz trzeci PIHRB objęło patronatem merytorycznym organizowane przez ELSA Poland Right2Be Forum i zaangażowało się w organizację debaty poświęconej wpływowi prawników na rozwój odpowiedzialnego biznesu.
Zważywszy na różnorodność tych i wielu innych działań w 2021 r, symbolicznie kończymy informacją nt. publikacji: Różnorodność i kultura włączająca krok po kroku. Przewodnik praktyczny dla organizacji, która miała swoją premierę podczas czerwcowego seminarium poświeconego tej tematyce, organizowanego we współpracy z Ambasadą Królestwa Niderlandów oraz Divercity+ i D&I Roundtable. Przewodnik – który w 2022 r będzie dostępny także w języku rosyjskim i angielskim jest efektem rocznej współpracy grupy firm w ramach D&I Roundtable organizowanego przez PIHRB wespół z Divercity+ i zawiera odniesienia m.in. do praktyk uczestniczących w tej grupie firm. To ważna i inspirująca lektura w czasach, gdy polaryzacja i wykluczenie wydają się nabierać na sile.
Więcej publikacji (wśród nich trzy analizy opublikowane w ramach PIHRB Report Series) można znaleźć tutaj.