NGOs wypracowują rekomendacje do 3. KPD na rzecz wdrażania Wytycznych ONZ dot. biznesu i praw człowieka

utworzone przez Grażyna Puławska | gru 13, 2024 | Informacje prasowe, News, Wystąpienia eksperckie

W środę, 11 grudnia 2024 r. w godzinach 10:00 – 14.00 w warszawskim Centrum Zielna odbyło się  spotkanie przedstawicieli organizacji pozarządowych i związków zawodowych, którego celem było wypracowanie rekomendacji do Krajowego Planu Działań na rzecz wdrożenia Wytycznych ONZ dotyczących biznesu i praw człowieka na lata 2025-2029.

Spotkanie, w którym udział wzięło 19 osób z 14 organizacji miało charakter hybrydowy. Szczególną wartością spotkania była różnorodność reprezentowanych organizacji. Wśród uczestników znaleźli się przedstawiciele: organizacji ekologicznych, fundacji zajmujących się prawami człowieka, związków zawodowych, organizacji wspierających rozwój społeczeństwa obywatelskiego oraz instytucji akademickich, dzięki czemu powstałe rekomendacje są kompleksowe i uwzględnią różnorodne perspektywy.

Ważnym punktem spotkania były początkowe prezentacje dot. wybranych obszarów prawa wymagających zmian w ocenie organizatorów. Istotny punkt odnieisnia stanowiła najnowsza publikacja Polskiego Instytutu Praw Człowieka i Biznesu „Podstawowa analiza obecnej sytuacji w Polsce dotyczącej dostępu do środków zaradczych w sprawach nadużyć związanych z działalnością przedsiębiorstw„. To już czwarta edycja tego kompleksowego opracowania, które zawiera rekomendacje dotyczące niezbędnych działań ze strony administracji publicznej w celu poprawy dostępu do środków zaradczych w przypadkach negatywnego wpływu biznesu na prawa człowieka. Publikacja ta zawiera propozycji konkretnych zmian w prawie i praktyce, mających na celu poprawę sytuacji w tym obszarze.

Następne kroki
Obecnie trwa proces opracowywania materiałów wypracowanych podczas spotkania, by nadać im odpowiedni format, tak aby przyczyniły się one do lepszego zrozumienia i implementacji Wytycznych ONZ w polskim kontekście biznesowym i prawnym.

Opracowanie analizy było możliwe dzięki grantowi Sigrid Rausing Trust na działania statutowe Polskiego Instytutu Praw Człowieka i Biznesu.

Powiązane dokumenty:

• Program i koncepcja/background reading 
• Informacja prasowa 
• Publikacja „Podstawowa analiza obecnej sytuacji w Polsce dotyczącej dostępu do środków zaradczych w sprawach nadużyć związanych z działalnością przedsiębiorstw”

Dostęp do środków zaradczych w sprawach naruszeń związanych z działalnością przedsiębiorstw. Rekomendacje dla Polski

utworzone przez Grażyna Puławska | gru 12, 2024 | Informacje prasowe, News, Wystąpienia eksperckie

Już po raz czwarty Polski Instytut Praw Człowieka i Biznesu publikuje raport zawierający rekomendacje dotyczące niezbędnych działań, jakie powinny zostać podjęte przez administrację publiczną, by poprawić dostęp do środków zaradczych w sytuacjach, gdy doszło do negatywnego oddziaływania ze strony biznesu na poszanowanie praw człowieka. Publikacja „Podstawowa analiza obecnej sytuacji w Polsce dotyczącej dostępu do środków zaradczych w sprawach nadużyć związanych z działalnością przedsiębiorstw” zawiera kompleksowy przegląd różnych obszarów prawa pod kątem barier w dostępie do skutecznych środków zaradczych i proponuje konkretne zmiany w prawie i praktyce jego stosowania, które mają szansę poprawić sytuację.

Mimo upływu siedmiu lat od pierwszej analizy w Polsce wciąż istnieją znaczące luki w regulacjach mających zapewnić ochronę praw człowieka w sytuacjach, gdy negatywny wpływ biznesu skutkuje ich naruszeniem. Zmiany prawne następują powoli, a niektóre wprowadzone regulacje budzą kontrowersje i owocują postulatami ich zmiany. Wysokie koszty postępowań i brak faktycznej równości stron dodatkowo ograniczają dostęp do sprawiedliwości, a brak wystarczającej wiedzy prawnej wśród obywateli jest dużym wyzwaniem.

Jednocześnie polska administracja publiczna przygotowuje się do opracowania kolejnego, trzeciego już Krajowego Planu Działań na rzecz wdrażania Wytycznych ONZ dot. biznesu i praw człowieka na lata 2025–2029. Dlatego Polski Instytut Praw Człowieka i Biznesu po raz kolejny podjął się przeanalizowania litery i praktyki stosowania prawa pracy, prawa cywilnego, prawa karnego, prawa administracyjnego a także regulacji z zakresu należytej staranności w łańcuchu wartości czy funkcjonowaniu Krajowego Punktu Kontaktowego OECD ds. odpowiedzialnego biznesu, aby wesprzeć proces identyfikowania obszarów wymagających zmian, by można było mówić o faktycznym wdrożeniu Wytycznych ONZ w tym zakresie.

Wśród wielu zebranych na ponad 130 stronach publikacji rekomendacji mających na celu usunięcie barier w dostępie do środków zaradczych, w szczególności warto zwrócić uwagę na następujące:

Okładka publikacji dot. dostępu do środków zaradczych w sprawach nadużyć związanych z działalnością przedsiębiorstw

• Edukacja prawna: Zwiększenie świadomości prawnej obywateli poprzez lepszą edukację i przystępne informacje od organów wymiaru sprawiedliwości.
• Prawo pracy: Wprowadzenie domniemania istnienia stosunku pracy, w szczególności gdy praca wykonywana jest w zakładzie pracy pracodawcy; zapewnienie bezpiecznych warunków pracy, wprowadzenie maksymalnegon wymiaru czasu pracy oraz minimalnego wynagrodzenia za pomoc przy zbiorach. Poszerzenie kompetencji PIP w zakresie nadzoru i kontroli podmiotów zatrudniających na umowy cywilnoprawne.
• Handel ludźmi: Przyjęcie odrębnej ustawy o przeciwdziałaniu handlu ludźmi i wprowadzenie w niej definicji pracy przymusowej jako formy wykorzystania do handlu ludźmi.
• Dobra osobiste/Ochrona środowiska: Rozważenie poszerzenia katalogu dóbr osobistych o prawo do życia w czystym środowisku.
• Przepisy antydyskryminacyjne: Opracowanie projektu nowelizacji ustawy równościowej przy udziale organizacji społecznych. Przywrócenie pierwotnej treści art. 138 kodeksu wykroczeń, w celu wzmocnienia ochrony osób dyskryminaowanych w dostępie do usług.
• Zrównoważony rozwój: Wzmocnienie transformacji polskiej gospodarki zgodnie z Zielonym Ładem, w tym utworzenie organu nadzoru i wsparcia biznesu w zakresie zrównoważonego rozwoju oraz kompleksowe i spójne podejście do wdrożenia do polskiego systemu prawnego dyrektywy w sprawie należytej staranności przedsiębiorstw w zakresie zrównoważonego rozwoju.
• Dostęp do wymiaru sprawiedliwości: Ułatwienie udziału organizacji społecznych w postępowaniach i rozszerzenie uprawnień obywateli niebędących stronami postępowania.
• Ochrona przed SLAPP-ami: Wprowadzenie mechanizmów ochronnych w postępowaniach cywilnych i karnych oraz dekryminalizacja zniesławienia i znieważania.
• Ochrona sygnalistów: Rozszerzenie zakresu przedmiotowego ustawy oraz stworzenie możliwości ochrony sygnalistów dokonujących zgłoszeń związanych z wykorzystaniem informacji niejawnych.
• Odpowiedzialność podmiotów zbiorowych: Reforma regulacji dot. odpowiedzialności zarówno w zakresie katalogu sytuacji jak i wprowadzenia dodatkowej sankcji polegającej na zakazie prowadzenia działalności w obszarze, w którym doszło do naruszenia prawa.
• Ochrona konsumentów: kompleksowa kodyfikacja regulacji mających na celu ochronę konsumentów w celu poprawy jej przejrzystości.
• Immisje: wprowadzenie tzw. przepisów odorowych.

Choć analiza z pewnością nie wyczerpuje tematu dostępu do środków zaradczych, niemniej mamy nadzieję, że w sposób znaczący wesprze ona proces identyfikowania działań, jakie należy uwzględnić w ramach Krajowego Planu Działań lub przynajmniej zainspiruje działania realizowane niezależnie od tegoż.

Publikację „Podstawowa analiza obecnej sytuacji w Polsce dotyczącej dostępu do środków zaradczych w sprawach nadużyć związanych z działalnością przedsiębiorstw” w wersji PDF można pobrać tutaj.

Opracowanie analizy było możliwe dzięki grantowi Sigrid Rausing Trust na działania statutowe Polskiego Instytutu Praw Człowieka i Biznesu.

Ważne dokumenty:

• Informacja prasowa 
• Publikacja „Podstawowa analiza obecnej sytuacji w Polsce dotyczącej dostępu do środków zaradczych w sprawach nadużyć związanych z działalnością przedsiębiorstw”

Spotkanie przedstawicieli eksperckich NGOs z Prezeską EBRD

utworzone przez Grażyna Puławska | lis 18, 2024 | Informacje prasowe, News, Wystąpienia eksperckie

W dniu 7 listopada 2024 r. w siedzibie Europejskiego Banku Odbudowy i Rozwoju (EBRD) Residents Office w Warszawie odbyło się spotkanie eksperckie na temat kluczowych wyzwań społeczno-gospodarczych w Polsce. Spotkanie to zostało zorganizowane w ramach wizyty ścisłego kierownictwa EBRD w Polsce. Na czele delegacji EBRD stała Prezeska Odile Renaud-Basso, której towarzyszył Wiceprezes Matteo Patrone, i szereg ekspertów a także przedstawiciele lokalnego biura EBRD, w tym jego Dyrektorka oraz jej zastępca, Konrad Wilczak, a także Olena Koval, Andreeia Moraru, Cristina Buzasu, Anna Vasylyeva, Oleksandra Pavlyuk, Geeriji Aggarwal oraz Nigina Mirbabaeveja.

W konsultacjach udział wzięli na zaproszenie EBRD przedstawiciele kilku eksperckich organizacji pozarządowych i think-tanków z Polski. Z ramienia PIHRB, udział w wydarzeniu wzięła Prezeska Beata Faracik.

Źródło: EBRD

Spotkanie koncentrowało się na szeregu istotnych tematów, od praworządności, reform politycznych, transparentności, przez włączanie kobiet w procesy gospodarcze, problematykę zrównoważonego rozwoju, kwestie bezpieczeństwa (w tym energetycznego) oraz cyberbezpieczeństwa, a takżę wpływie wojny na Ukrainę ale i Polskę i inne kraje regionu.

Jako Polski Instytut Praw Człowieka i Biznesu mieliśmy możliwość zwrócenia szczególnej uwagi na wyzwania w obszarze odpowiedzialności przedsiębiorstw. Podkreśliliśmy rolę, jaką EBRD może odegrać w promowaniu odpowiedzialnych praktyk biznesowych i zrównoważonego rozwoju w regionie.

Jedną z naszych propozycji było zorganizowanie w ramach pomocy technicznej szkolenia, w czasie którego eksperci EBRD podzieliliby się swoimi doświadczeniami ze stosowania EBRD Social Performance Standards i wdrażania mechanizmów skargowych w odniesieniu do inwestycji finansowanych dzięki wsparciu EBRD.

Spotkanie to było nie tylko okazją do wymiany poglądów, ale także do nawiązania cennych kontaktów z innymi uczestnikami, które mamy nadzieję będą skutkować dalszymi działaniami.

Jesteśmy przekonani, że tego rodzaju spotkania przyczyniają się do lepszego zrozumienia złożonych wyzwań stojących przed naszym regionem i pomagają w wypracowaniu skutecznych rozwiązań, wspierając także kształtowanie polityki EBRD w regionie w oparciu o rzeczywisty obraz sytuacji. Jako instytut, pozostajemy zaangażowani w dalszą współpracę i dialog na rzecz promowania praw człowieka i odpowiedzialnego biznesu.

Ważne dokumenty:

• EBRD Country Strategy for Poland
• Agenda Spotkania w EBRD 
• Informacje o działaniach EBRD w Polsce

Głos ekspertki PIHRB na konferencji w Biurze RPO pt. „Społecznie Odpowiedzialne Zamówienia Publiczne”

utworzone przez Beata Faracik | paź 4, 2024 | Informacje prasowe, News, Wystąpienia eksperckie

Piątek, 4 października 2024, był dla PIHRB niewątpliwie intensywnym dniem. Zakończyliśmy go wystąpieniem na organizowanej w Biurze Rzecznika Praw Obywatelskich konferencji nt. społecznie odpowiedzialnych zamówienia publicznych, tym bardziej dla nas ważnej, że w przeszłości podejmowaliśmy szereg działań badawczych, naukowych i popularyzacyjno-edukacyjnych w tym obszarze.

Uczestnicy konferencji w Biurze Rzecznika Praw Obywatelskich debatowali o możliwościach osiągania celów strategicznych państwa przy okazji udzielania zamówień publicznych, w szczególności o klauzulach społecznych, które sprzyjają włączeniu przedstawicieli grup społecznie marginalizowanych oraz o rozwiązaniach ułatwiających ubieganie się o zamówienia publiczne przez wykonawców z sektora MŚP.
Z pełną relacją, w tym szczegółowo wystąpieniem zastępcy RPO, pana Valeriego Vacheva, można się zapoznać na stronie BRPO (tutaj). 

Ekspertka i Prezeska PIHRB, Beata Faracik, zabrała głos w Panelu II, który skupiał się wokół praktycznych możliwości stosowania klauzul w cyklu życia produktu. Moderowała go radca prawny Zrinka Perčić, zaś do grona panelistów zaproszono pana Dariusza Kobę, eksperta ds. zamówień publicznych w Koba Consulting Group, który wygłosił wprowadzający do dyskusji referat na temat klauzul społecznym w cyklu życia oraz panią Agnieszkę Rzepkowską, naczelnik Wydziału Zamówień Publicznych i Kontroli Zarządczej w BRPO. Ekspertka PIHRB, zaprezentowała wystąpienie na temat praw człowieka w zamówieniach publicznych. Nawiązała do Wytycznych ONZ dot. biznesu i praw człowieka z 2011 roku oraz regulacji unijnych dotyczących raportowania w obszarze zrównoważonego rozwoju. Wskazała na brak woli, schematyczne myślenie, chodzenie utartymi ścieżkami oraz wygodę urzędników i decydentów jako najważniejszą barierę w stosowaniu zrównoważonych zamówień publicznych. Zwróciła także uwagę na fakt, że najważniejsze jest podnoszenie świadomości całej instytucji a nie tylko komórek zamówieniowych, oraz na rosnące ryzyko pracy przymusowej, także w projektach realizowanych ze środków publicznych.

Ważne linki:

• Link do retransmisji konferencji
• Program konferencji – Społecznie odpowiedzialne zamówienia publiczne.pdf

Zastepca RPO Valeri Vachev otwiera konferencję w BRPO, fot. Grzegorz Krzyżewski/BRPO

Prezes Urzędu Zamówień Publicznych Agnieszka Olszewska na konferencji w BRPO, fot. Grzegorz Krzyżewski/BRPO

Prezeska PIHRB Beata Faracik (stoi) oraz (siedzą od lewej) Zrinka Perčić, Dariusz Koba i Agnieszka Rzepkowska na konferencji w BRPO, fot. Grzegorz Krzyżewski/BRPO